zoeken
project 26 van 38

Vat op variatie in Vathorst

Vat op variatie in Vathorst

1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
112_1286390587_pag13g-develden.jpg
112_1286390590_-6085563.jpg
112_1286390592_-6085609.jpg
112_1286390594_pag13-develden.jpg
112_1286390598_pag13b-develden.jpg
112_1286390600_pag13c-develden.jpg
112_1286390604_pag13d-develden.jpg
112_1286390607_pag13e-develden.jpg
112_1286390612_pag13f.jpg
112_1286390614_pag13h-develden.jpg
112_1286390618_pag13i-develden.jpg

Opdrachtgever: Ontwikkelingsbedrijf Vathorst, Amersfoort
Ontwerp: KuiperCompagnons, Ruimtelijke Ordening, Stedenbouw, Architectuur, Landschap B.V., Rotterdam en Kraaijvanger.Urbis bureau voor architectuur en stadsontwerp, Rotterdam, projectarchitecten: Donald Lambert en Petra Sala
Uitvoering: Heijmans, Dura Vermeer, Smink, BAM, Van Kessel, Ballast en de Ridder
Producent: Martens beton, Morssinkhof Groep, Nijmeegse Betonindustrie De Hamer

Het thema ‘Wereld van verschil’ staat ook na de eerste jaren van ontwikkeling nog recht overeind voor de nieuwbouwwijk Vathorst in Amersfoort. Ruim 12.000 woningen, maar dan zonder storende uniformiteit. Ook wat betreft de inrichting van de openbare ruimte. “Kenmerkend is juist het sterk gevarieerde karakter van de wijk”,  stelt ir. Harm Zeedijk, stedenbouwkundige van KuiperCompagnons, Ruimtelijke Ordening, Stedenbouw, Architectuur, Landschap B.V. uit Rotterdam. “In het masterplan van het deelplan Velden 1 bijvoorbeeld is sprake van maar liefst 40 deelgebieden, elk met een eigen signatuur.

Nu staat Amersfoort sowieso bekend om een aansprekende en zelfs spraakmakende invulling van nieuwbouwwijken, gelet op de voorlopers van Vathorst, de wijken Kattenbroek en Nieuwland. Daar reden belangstellenden af en aan om dat nieuwe wonen eens te bekijken. Voor Vathorst heeft Ontwikkelingsbedrijf Vathorst, waarin projectontwikkelaars en gemeente Amersfoort participeren, eveneens een hoog ambitieniveau uitgestippeld. KuiperCompagnons en West8 werden in een coproductie gevraagd een masterplan te maken; beide bureaus zijn voor de uitwerking als supervisor is aangesteld.

Lange linten
Harm Zeedijk legt uit: “Het thema ‘Wereld van verschil’ duidt op de beoogde grote verschillen in architectuur en inrichting. In deze omvangrijke wijk is de variatie doelbewust nagestreefd. Uiteraard is de invulling van het thema wel eens onderwerp van discussie. Met de economische recessie was er de neiging om op safe te spelen en met de retrostijl van de jaren ’30 relatief veilig verkoopbare woningen te bouwen. Het heeft echter niets afgedaan aan de filosofie van eigen-signatuur-velden. Basis in het stedenbouwkundige plan zijn de oorspronkelijke lange houtwallen. Op dit landschappelijke patroon hebben wij voortgeborduurd door lange lijnen te creëren, in combinatie met het handhaven van enkele lange linten van wegen en beplanting waar voorheen agrarische bedrijven aan zaten. Dat typerende gebied met zijn lange lijnen is ritmisch opgedeeld in een groot aantal deelvelden, waarbij diverse zichtlijnen behouden zijn gebleven. Elk veld kreeg binnen het landschappelijk kader van de lange lijnen een eigen gezicht.”

Daarbij richt de variatie zich vooral op de architectuur van de woningen. Maar ook de inrichting van de openbare ruimte mag zich verheugen in een behoorlijke mate van verscheidenheid tussen de wijken onderling. “Binnen een wijk wil je als inwoner of voorbijganger als het ware vat houden op je omgevingsbeeld. Daarom is sprake van onderling herkenbare wijken, met het in ontwikkeling zijnde De Bron als het centrale deel, de wijk De Velden die op een paar ontwikkelingen na klaar is en de grachtenstad De Laak, waar een eerste aanzet van gereed is en waar nu volop wordt gebouwd. De wijken verschillen qua stijl en inrichting. Tussen Vathorst en de rijksweg A1 komt een bedrijvenzone, waar IKEA als publiekstrekker een plek heeft.

Basisinrichting
KuiperCompagnons neemt de inrichting van De Velden I, II en III en De Bron voor zijn rekening. “Voor De Velden zijn wij uitgegaan van een eenduidige basisinrichting van de wijken. Juist om rust te brengen in de architectuurvariatie en bewoners en passanten dat houvast in de wijk te geven. Het voorstel voor de inrichting komt van onze kant, waarbij een kwaliteitsteam namens het Ontwikkelingsbedrijf Vathorst de plannen op kwaliteit toetst. Het is natuurlijk van belang dat óók de inrichting aansluit op het beeldkwaliteitplan. Het beheer en onderhoud komen daarbij nadrukkelijk aan de orde. Onze eerste gedachte was bijvoorbeeld om groenparkeren aan te leggen in De Velden 1. Voor ca 2.000 woningen parkeervoorzieningen met grasbetonstenen en -tegels. Het zou het groene karakter van de wijk versterken. Maar uit oogpunt van beheer en onderhoud is dit niet haalbaar gebleken. Het is het belangrijkste onderdeel uit ons inrichtingsplan dat veranderd is; de overige voorstellen zijn vrijwel 1 op 1 uitgevoerd.”

Kern van de inrichting van De Velden is een rijbaan in zwarte, door glimmers fonkelende betonstraatstenen (toeslagmateriaal), een lage, schuine betonband, een consequent aangebracht accent met witte en zwarte stenen langs die betonband en een trottoir (wandelen) in donkergrijze betontegels. Harm Zeedijk legt uit: “We willen de woonstraat het domein van de bewoners laten zijn. Dat kan omdat er geen doorgaand verkeer is. Je prikt vanaf de rondlopende boulevard met zijn bomenrijke middenberm vanaf één van de vele rotondes direct de wijk in, extra veilig gemaakt door parallelwegen in dezelfde woonstraatsfeer met zwarte betonstraatstenen. Parkeren hoort niet in deze woonstraten; daarvoor zijn aparte parkeerhoven aangelegd. Op die manier heb je weliswaar een iets verhoogd trottoir, maar het is de bedoeling dat spelende kinderen de straat in z’n geheel benutten. Als je nagaat hoe je zelf als kind op straat hebt gespeeld, compleet met trottoirbanden als speelattribuut, dan bezit deze woonstraat een uitnodigend profiel. We hebben geen paaltjes willen neerzetten om auto’s van de stoep te weren. De betonband is overrijdbaar. De lijnen witte/zwarte stenen versterken echter de scheidslijn tussen rijbaan en trottoir. Dat werkt goed als verfijning. Als overdag de meeste auto’s uit de wijk zijn, is er ruimte genoeg voor het gebruik als woonstraat.”

Eigen signatuur
De kleur zwart en donkergrijs voor rijbaan en trottoir lijkt opvallend. “Toch niet,” zo verzekert Zeedijk, “omdat dit de meest neutrale kleur is bij de variatie in architectuur.” De inrichting geeft ook de eigen signatuur aan de wijk, als herkenbare rode draad in zo’n megagrote, gedifferentieerde wijk. Standaardprofielen, beperking van het assortiment bestratingsmaterialen, terughoudende detailleringen, een speciaal ontwikkelde lantaarnpaal voor De Velden, het helpt mee om dat rustige straatkarakter te krijgen. Bij de woning- en parkeerhoven is meer vrijheid om te variëren met bestratingen, afgestemd op de woningen aldaar. Enkele speel/parkeerhoven zijn bijvoorbeeld ingericht met gele betonstraatstenen met zwarte banen. Andere hoven hebben een bestrating in rood gemêleerd gekregen. “Dan gaat het om specifieke plekken waar je kunt variëren. Ook de fietspaden (fietsen) zijn consequent in rode getrommelde betonstraatstenen (getrommeld, afwerking) uitgevoerd. Ook hierover waren vooraf vragen vanuit het kwaliteitsteam, maar de keuze is consequent doorgezet en rechtvaardig gebleken. De fietspaden zien er prima uit.”

De wijken De Velden I, II en III zijn qua bestrating eenvoudig gehouden. Feitelijk zit in de bestrating de noodzakelijke vat op de variatie, zou je kunnen zeggen. Wel zorgvuldig in detaillering - alle straatprofielen zijn vooraf uitgetekend door KuiperCompagnons - maar niet overmatig gedetailleerd. “We weten ook dat de bomen en het groen het straatbeeld letterlijk en figuurlijk gaan overschaduwen. Je ziet het in Kattenbroek waar de structuur inmiddels door het groen wordt bepaald. Ook in Vathorst zal dat over een aantal jaren het geval zijn, hoewel er niet eens zoveel groen en water in De Velden zit. Met name komt het water weer in ruime mate in De Bron terug met wijkpark en waterplas. Je moet niet alle voorzieningen in één wijk willen hebben. Af en toe rust in die beoogde ‘Wereld van verschil’. Dan komt dat verschil ook beter tot zijn recht.”

Het thema ‘Wereld van verschil’ staat ook na de eerste jaren van ontwikkeling nog recht overeind voor de nieuwbouwwijk Vathorst in Amersfoort. Ruim 12.000 woningen, maar dan zonder storende uniformiteit. Ook wat betreft de inrichting van de openbare ruimte. “Kenmerkend is juist het sterk gevarieerde karakter van de wijk”,  stelt ir. Harm Zeedijk, stedenbouwkundige van KuiperCompagnons, Ruimtelijke Ordening, Stedenbouw, Architectuur, Landschap B.V. uit Rotterdam. “In het masterplan van het deelplan Velden 1 bijvoorbeeld is sprake van maar liefst 40 deelgebieden, elk met een eigen signatuur.

Alle projecten
Project aanmelden

project 26 van 38

Betonnen bestrating, oneindig veelzijdig