zoeken
project 14 van 22

Kleurrijke ‘wave’ op Bos en Lommerplein

Kleurrijke ‘wave’ op Bos en Lommerplein

1
2
3
4
5
84_1286537112_27020-bos-lommer01.jpg
84_1286537114_27020-bos-lommer02.jpg
84_1286537118_27020-bos-lommer03.jpg
84_1286537120_27020-bosen-lommer06.jpg
84_1286537122_27020-bos-lommer05.jpg

Opdrachtgever: Stadsdeel Bos en Lommer, Multi Vastgoed, Hillen & Roosen, Amsterdam
Ontwerp: Vera Yanovshtchinsky architecten B.V., Den Haag
Producent: Struyk Verwo Infra

De uitdrukkelijke wens voor een bijzonder plein is gehonoreerd. Het Bos en Lommerplein in Amsterdam bezit een kleurrijk huiskamertapijt, dat als gevolg van de afwatering ook nog eens als golvend landschap letterlijk en figuurlijk een extra dimensie heeft. Hoewel er zes dagen per week een grote markt wordt gehouden, is het plein zeker niet het ‘afvalputje’ van die markt geworden in de vorm van een nietszeggende verharding. “De openbare ruimte is belangrijk op deze plek, juist ook als men ‘s zondags over 5000 m2 bestrating uitkijkt. Het speelse banenpatroon van vijf kleuren betonstraatstenen zorgt voor een mooi plein.”

Ing. Sjoerd Beerends AvB, architect-directielid van Vera Yanovshtchinsky architecten B.V. spreekt van een complexe en kwetsbare opgave voor de inrichting van de openbare ruimte, temeer daar er een behoorlijk pakket aan eisen lag. “Het plein is het hart van het gebied met daaromheen de omvangrijke nieuwbouw met winkelcentrum, appartementen en parkeergarage. Het plein is ook nog eens het verzamelpunt van belangrijke toegangswegen, waarbij enkele wegen in een soort poort binnen het bouwvolume eindigen. Je moet zorgen voor een aangename openbare ruimte voor het winkelend publiek, voor de bewoners, voor passanten, maar tegelijkertijd is het er zes dagen van de week tjokvol door de markt. De markt verdiende overigens een goede plek, nadat deze daarvoor in een windgat had gestaan. Voorts diende rekening te worden gehouden met de bereikbaarheid door nooddiensten. Het plein moest van de opdrachtgevers iets bijzonders worden en die uitdaging hebben wij met beide handen gegrepen. Echter, je weet tegelijkertijd dat je hier en daar op voorhand iets moet inleveren omdat er tegenstrijdige eisen gelden. Zo dachten wij aanvankelijk aan opvallende banken en verlichting op het plein, maar die vormen al gauw een sta in de weg voor de marktactiviteiten. Al snel hadden wij het idee van een tapijt. Een tapijt met een speels patroon van banen. We hebben van de ruimte als het ware één grote huiskamer gemaakt. Een stedelijke kamer waarin al die functies een plek konden krijgen.”

Het is wel een harde vloer, zo erkent Sjoerd Beerends, maar die weerspiegelt juist de functies van winkelcentrum en markt. “Door steeds meer rood in het banenpatroon toe te voegen hebben wij echter meer warmte in de harde vloer kunnen brengen. Zowel een rode als rozerode kleur zijn gecombineerd met de tinten zwart, grijs en wit. We hebben het legpatroon van de diverse gekleurde banen zorgvuldig uitgetekend om het kleureffect te versterken. Geen vast ritme, maar een willekeurig patroon. Verder is de rand met glimmende zwarte betonstraatstenen (deklaag) uitgevoerd, zodat het tapijt een duidelijke omkadering bezit. Ook zijn in de banen diverse glansstroken opgenomen.”

Kleuren naar wens
Vanzelfsprekend zijn voor het kleurrijke tapijt kleurvaste betonstraatstenen (kleurvast) gebruikt. “De toplaag van de betonstraatstenen heeft een volledige natuurstenen toeslag. Het mooie van dit soort betonproducten is dat je zelf kunt bepalen hoe je je eigen natuurstenen deklaag samenstelt. Je kunt precies op kleur en uitstraling mengen en het is daarmee het beste alternatief voor kostbaar natuursteen. In overleg met de fabrikanten zijn verschillende proefstukken gemaakt om optimale kleuren en structuren in ruwheid en glans te verkrijgen. Ook de zwarte betonbanden hebben een speciale deklaagstructuur gekregen. Deze betonbanden zijn onder andere ingezet om de uitstalzones van de winkels aan te geven. Voorts is gekeken naar het formaat van de betonstraatstenen om op die manier precies volgens een stramien te kunnen werken met hele en halve stenenmaten.”

Omdat het een groot tapijt betreft, is nauwkeurig gekeken naar de afwatering. De banen zijn daarbij gebruikt voor de richting van het afschot. Een dubbel afschot, voornamelijk naar kolken tussen de banen alsmede naar twee hoeken. Dit dubbele afschot (waterbeheer) is vooraf precies uitgedetailleerd. Ook de techniek is adequaat opgelost, waarbij het plein deels op het betonnen parkeerdek en deels op een zandondergrond ligt. “In feite is het afschot deel van het ontwerp geworden omdat er daardoor een soort wave in het tapijt ontstond. Een glooiend stenen landschap.”

Lange tijd gold het als verlaten landschap, toen het complex als gevolg van constructieve (uitvoering)fouten door de bewoners moest worden ontruimd. Maar nu alles weer is hersteld, is het plein een wezenlijk onderdeel van de ambitieuze stadsvernieuwing in stadsdeel Bos en Lommer. Een bijzondere openbare ruimte die aansluit op druk en stil, op tjokvol en leeg, op gebruik en uitzicht. Zoals een huiskamer zijn vele gezichten toont.

Uitbetalen
Ontegenzeggelijk bezit Vera Yanovshtchinsky architecten zelf de nodige kennis om een openbare ruimte in te richten, maar toch probeert het bureau - waar er ruimte is in de projectorganisatie - zoveel mogelijk gespecialiseerde kennis van landschapsarchitecten erbij te betrekken. Sjoerd Beerends: “Wij houden steevast een pleidooi om bij de ontwikkeling van een project, en zeker bij stedelijke herstructurering, al in het ontwikkelingstraject er landschapsarchitecten bij te betrekken. Als zij de ruimte krijgen om in een vroeg stadium hun inbreng te leveren, betekent dit veelal een aanzienlijke bijdrage aan de totale kwaliteit van een project. Punten die anders tot het laatst zouden blijven liggen, worden nu integraal opgepakt. Die inbreng betaalt zich dubbel en dwars uit. Maar vaak wordt het belang van die vroegtijdige inbreng onderschat. De inrichting van de openbare ruimte kan en mag geen sluitpost zijn. Wij proberen daarom bij selecties steeds vaker landschapsbureaus mee te laten denken. Bij het Bos en Lommerplein lag de situatie anders, omdat de ontwikkelaars behalve voor de bebouwing ook al uitgangspunten en ambitieniveaus voor de openbare ruimte hadden opgesteld, waarop wij als architect konden voortborduren. Ook in dit geval is vooraf goed nagedacht over de openbare ruimte. Zo hoort het ook.”

Alle projecten
Project aanmelden

project 14 van 22

Betonnen bestrating, oneindig veelzijdig