zoeken

Stiller woonverkeer: Het oor wil ook wat

Decennialang bestond het idee dat elementenverhardingen beduidend meer geluid veroorzaakten in de woonomgeving dan asfalt. Er werd immers standaard gerekend met een toeslag voor bestratingen van 4 dB ten opzichte van een referentiewegdek in dicht asfaltbeton. Totdat de afgelopen tijd uit onderzoek is gebleken dat de ‘meerwaarde’ van een elementenverharding in keperverband slechts +2 dB bedraagt. Met betonstraatstenen zelfs nog minder: +1,5 dB. Dit betekent bijna een halvering van het feitelijke geluidsniveau ten opzichte van de oude rekenwaarde.



“Het valt best mee met het geluid van een elementenverharding in keperverband, het meest toegepaste bestratingsverband in rijwegen. Akoestisch niet veel meer dan een asfaltweg. Het argument geluid geldt dus veel minder sterk in vergelijking met esthetische of praktische argumenten, zoals snelheidsreductie van het verkeer of opneembaarheid van een elementenverharding.”  Ing. Ronald van Loon, adviseur bij M+P raadgevende ingenieurs uit Vught, constateert dat gemeenten graag een elementenverharding in hun 50 km straat of 30 km zone willen en met de thans gecorrigeerde rekenregels aan de slag gaan. Sinds de twee CROW-publicaties (‘Handreiking wegdekcorrectie voor elementenverhardingen’ en ‘Handreiking berekenen wegverkeerslawaai bij 30 km/h’) zijn verschenen, krijgt het adviesbureau veel vragen van gemeenten over geluidsberekeningen voor elementenverhardingen.

Als onderdeel van de Wet Geluidhinder wordt sinds het eerste Reken- en meetvoorschrift Verkeerslawaai uit 1981 aan een elementenverharding bij 50 km/h een wegdekcorrectie van +4 dB toegerekend. Voor 30 km wegen gelden geen wettelijke normen, wel jurisprudentie inzake een goede ruimtelijke ordening. “Die +4 dB toeslag geldt niet voor speciale geluidreducerende betonstraatstenen, die een reductie van circa 5 dB ten opzichte van standaard elementenverhardingen halen. Beton is natuurlijk een mooi materiaal. Je kunt met bepaalde korrelgroottes werken en de eigenschappen van de toplaag beïnvloeden. Dit alles om het contactgeluid van autobanden te absorberen. Met die specifieke producten werd en wordt al anders gerekend. De standaard betonstraatstenen en straatbakstenen gingen door die eenheidsmolen van +4 dB. Thans is er voldoende kennis om veel genuanceerder en gedifferentieerder te rekenen en te ontwerpen. Dit kan zowel voor de 50 km straat als voor de 30 km zone, waarvoor aparte tabellen bestaan. Daarbij kan worden opgemerkt dat deze qua geluidsniveau niet zo gek veel van elkaar verschillen in het geval van een elementenverharding.” Betonnen materiaal ligt wel iets lager qua geluidsniveau.

Aanleg en onderhoud
Waar wél grote verschillen tussen bestaan, is het keperverband en het elleboogverband. Het schuin aanrijden van een voeg en stenenrand vermindert het bandencontactgeluid. “Men moet daarom nadenken over fiets-suggestiestroken die vaak in elleboogverband worden gelegd, als (subtiel) verschil met de rijbaan in keperverband. Beter is het om met verschillende kleuren stenen voor rijweg en fietsstrook te werken, maar beide in keperverband.”

Ook is het van belang dat de straat goed wordt onderhouden en zo strak en vlak mogelijk blijft, juist dankzij een goede fundatie. Een betonnen elementenverharding is hiervoor uitermate geschikt vanwege de grote maatvastheid. Smalle voegen en geringe vellingkanten hebben een verdere positieve uitwerking op de geluidsreductie. Daarnaast is extra aandacht ten aanzien van verwerking op z’n plaats. Voorts moet worden gelet op de voegbreedte en -vulling. Voor een goed aangelegde en onderhouden elementenverharding zijn die lage getallen van +2 of +1,5 dB reëel. Misschien ligt het hier en daar zelfs lager, want er is gemeten aan een gemiddelde elementenverharding. Dezelfde onderhoudseisen zijn overigens ook voor een asfaltverharding van toepassing; als die matig wordt onderhouden, neemt het geluid ook significant toe.

Ronald van Loon besluit: “Als geluid echt cruciaal is voor een straat, dan moet men inzetten op geluidsreducerend asfalt of speciale geluidsreducerende betonstraatstenen. Dan wordt de straat het beste jongetje van de klas. Als men gewoon ruimschoots aan de wettelijke grenswaarden wil voldoen, dan is een elementenverharding in keperverband een keuze die stiller is dan men denkt. Dan is er nauwelijks verschil met standaard asfalt en kan een (gemeentelijke) overheid andere keuzeargumenten voorrang geven. Die keuzes zijn dankzij het onderzoek naar geluid van elementenverhardingen na 25 jaar nu eindelijk zuiver van toon.”

 

Betonnen bestrating, oneindig veelzijdig